الفبای رسمی زبان  ترکمنی

     زبان ترکی در گذشته های دور و قبل از اسلام با الفبای موسوم به اورخونی (و الفبای رونی) کتابت شده و  آثار مکتوبی از این الفبا به جای مانده است. به نقل از دانشنامه ی آزاد ویکی پدیا، این الفبا از زمانی که در سال ۱۸۸۹ توسط نیکولای یادرینتسف در دره اورخون در مغولستان کشف شده، الفبای اورخون نامگذاری گردید. این الفبا قدیمی‌ترین الفبای کشف شده برای نوشتن هر گونه زبان آلتایی بوده است.

    با نفوذ اسلام و پذیرش آن توسط ترکان در قرون اولیه ی اسلامی، الفبای عربی قرن ها به عنوای الفبای رسمی ممالک اسلامی مورد استفاده ی ترک ها و ایرانی ها بوده است.

    در دهه های 1930 با وقوع انقلاب بلشویکی و همچنین ظهور آتا ترک، ترک ها و ترکمن ها الفبای لاتینی را جایگزین الفبای عربی نمودند. اما با قدرت گرفتن استالین و اعمال سیاست یکسان سازی وی در جمهوری های شوروی سابق، در سال 1940 الفبای ترکمنی همانند الفبای ازبک ها و تاجیک ها و قزاق ها به الفبای سیرلیک ( خط روسی ) تبدیل شد و بیش از 50 سال مورد استفاده قرار گرفت.

    با اعلام استقلال جمهوری ترکمنستان و با دستور رئیس جمهوری وقت ترکمنستان، صفر مراد نیازف، الفبای روسی به الفبای لاتینی بر پایه ی خط ترکی استانبولی تغییر داده شد. هم اکنون با وجود رسمی بودن الفبای لاتینی، الفبای سیرلیک نیز به وفور در میان عامه ی مردم و حتی در برخی از اسناد دولتی مورد استفاده قرار می گیرد. ترکمن ها همانند تاجیک ها ضمن این که به زبان روسی تسلط کامل دارند، الفبای روسی را نیز همانند الفبای ترکمنی در مکاتبات خود به زبان ترکمنی و فارسی تاجیکی (در تاجیکستان) مورد استفاده قرار می دهند.

الفبای ترکمنی که دارای 30 حرف است، به ترتیب عبارتند از :

A- B-E-Ç-D-Ä-F-G-H-I-J-Ž-K-L-M-N-Ň-O-Ö-P-R-S-Ş-T-U-Ü-W-Y-Ý-Z

نکته : ترکمن ها حرف( س ) را به صورت نوک زبانی همانند ( ث ) عربی تلفظ می کنند. حرف( ز ) نیز به صورت ( ظ )تلفظ می شود. حرف ( ح ) در بیشتر موارد به صورت ( خ ) تلفظ می شود. بر عکس این قضیه هم صادق است. مثلاحمید را خمید و خانه را حانه می گویند.

خمید رضا مخمد بیگی