اشتراکات زبانی  مردم ایران و ترکمنستان(فارسی و ترکمنی)

    زبان میراث مشترک تمدن بشر در فرایند زمان است که در طول تاریخ و در فراز و نشیب های آن تحول یافته و به شکل امروزی در اختیار ما قرار گرفته است. در آینده نیز سیالی زبان و تحول پذیری آن ادامه خواهد داشت. چه بسا که زبان هایی خلق شوند و زبان هایی از بین بروند.

    تاثیر زبان های مختلف در یکدیگر نیز از مباحث جدی مطرح در علوم اجتماعی و زبان شناسی است. تاثیر و نفوذ زبان اقوام و ملل مختلف در یکدیگر از طرفی موجب غنای زبان هاست و از طرف دیگر موجب نزدیکی و تفاهم ملل و اقوام مختلف است.

    در این میان زبان ترکی و فارسی از زبان هایی هستند که به دلیل قرابت های فرهنگی و تاریخی و جغرافیایی گویندگان آن ها، نفوذ و تداخل بسیاری در یکدیگر دارند. بسیاری از لغات رایج در زبان فارسی دارای ریشه ی ترکی هستند و عکس این موضوع نیز مصداق دارد.

    از آنجایی که این مقاله در راستای شناسایی و معرفی اشتراکات تاریخی دو ملت ایران و ترکمنستان می باشد، بر آن است تا با مطالعه پیرامون زبان ترکمنی، لغات و کلمات زبان فارسی را که در زبان ترکمنی مردم ترکمنستان مورد استفاده قرار می گیرد، شناسایی و استخراج نماید. البته این مقاله مدعی نیست که تمام کلمات و لغات ترکمنی را که ریشه ی فارسی دارند، مطالعه و شناسایی کرده است. ممکن است کلماتی در دایره ی مطالعات نگارنده قرار نگرفته باشد. همچنین ممکن است اصل و ریشه ی برخی از این کلمات مشترک، عربی یا حتی ترکی باشد. معیار مورد نظر این مقاله، مشترک بودن کلمه در دو زبان فارسی و ترکمنی است. از بیان کلمات فنی و علمی  مشترکی که ریشه ی لاتین دارند، تا اندازه ی ممکن پرهیز شده است. نکته ی دیگر این است که لغات فارسی موجود در زبان مردم کشور ترکمنستان، ممکن است در میان ترکمن های داخل ایران کاربرد های متفاوتی داشته باشد و یا دامنه ی وسیع تری را شامل شود.

    لذا ملاک این مقاله، زبان ترکمنی رسمی مردم کشور ترکمنستان می باشد که با استاندارد ادبی بر پایه ی گویش دو طایفه ی عمده ی ترکمن های این کشور ؛ ایل تکه و ایل یموت در دوره ی شوروی سابق بنا شده است. تفاوت های موجود در گویش قبایل مختلف ترکمن، ناشی از تاثیر پذیری از زبان های فارسی و روسی ( و حتی ازبکی و قزاقی و قرقیزی) است. به طوری که زبان طوایف جنوبی مانند گوگلان ها بیشتر از فارسی و زبان طوایف شمالی بیشتر از عناصر روسی و جغتایی تاثیر پذیرفته اند. زبان ترکمنی ضمن حفظ اصالت خود در دستور و ساختار، از کلمات روسی و فارسی به وفور بهره برده است. چرا که زبان ترکمنی نیز همانند ترکی، در طول تاریخ، بیشتر زبانی گفتاری و شفاهی بوده است و از آثار مکتوب ادبی و علمی بهره ی چندانی نبرده است و در خلق اصطلاحات علمی، ادبی و فنی با ضعف هایی روبرو بوده است.

قابل توجه دوستان:

بیش از 850 کلمه ی مشترک بین زبان ترکمنی و فارسی طی این پزوهش شناسایی و لیست شده است که امکان درج همه ی انها در این وبلاگ وجود ندارد. لذا علاقمندان می توانند در صورت نیاز با اینجانب مکاتبه نمایند.