آداب و رسوم مردم ترکمنستان

 

 ترکمن ها اما به آداب و رسوم تاریخی تا حد زیادی پایبندند. که بخشی از این آداب اشاره می شود :

    زنان ترکمن پیراهن های بلند ( مانتوی جلو بسته ) با زنگ های شاد و متنوع می پوشند که آستین و یقه ی آن تا ناف به شکل های متنوعی گلدوزی شده است. برخی از زنان روسری نمی پوشند و برخی دیگر ابتدا کلاه استوانه ای به نام  اویمه و قیناچ ( öyme / gyňaç ) به سر گذاشته و روسری را دور آن به شکل زیبایی می پیچند. زنان کارمند عموماً به این شکل روسری می پوشند. البته این نوع پوشش سر مخصوص زنان متاهل است که فرهنگ آن در میان نسل جوان متاهل کم رنگ شده است.

    لباس مردان ترکمن تفاوتی با مردان ایرانی ندارد جز این که کلاه کوچک گل دوزی شده به نام تخیه     ( tahya ) به زنگ سفید، قرمز و قهوه ای سر می گذارند که فقط بخش فوقانی کاسه ی سر را می پوشاند. عموم کارمندان دولتی با کت و شلوار مشکی و این کلاه در سر کار خود حاضر می شوند.

    دانش آموزان ترکمنی دارای لباس فرم هستند. پسران با کت و شلوار مشکی و کلاه ( تخیه ) به مدرسه می روند. لباس دختران دانش آموز و دانشجو بسته به مقطع تحصیلی دارای رنگ های خاص هستند. پیراهن بلند سبز رنگ با یقه های گلدوزی شده و جلیقه ی سفید (جلیقه سفید موسوم به فارتوک مختص دانش آموزان کلاس های اول تا هفتم است ) همراه با کلاه تخیه و موهای بافته شده برای دختران مقاطع تحصیلی آموزشی است. دختران دانشجو نیز پیراهن بلند ترکمنی قرمز با یقه ها وآستین گلدوزی شده می پوشند، کلاه تخیه ی قرمز  یا نارنجی گلدوزی شده را به بخش بالای فرق سر با سنجاق گره می زنند و موهای خود را می بافند و آویزان می کنند. پیراهن آبی رنگ با مشخصات ذکر شده نیز مخصوص دختران هنرستان های فنی یک ساله است.

روحانیون قبای بلند می پوشند و کلاه پشمین به سر می گذارند و محاسن بلند و سبیل کوتاه دارند.

    در مراسم رسمی دولتی، ریش سفیدان قبایل با عبا های قرمز رنگ گلدوزی شده به همراه کلاه ها ی بزرگ پوستی حاضر می شوند.

    در مراسم و جشن های رسمی دولتی مانند جشن استقلال، کارمندان وزارت خانه های مختلف، هر کدام به رنگ خاصی لباس می پوشند و به شکل منظم همراه با بادبادک های یک رنگ و کلاه های سنتی رژه می روند.

    در جشن کریسمس، پیاده رو ها و میادین و محوطه ی آپارتمان ها با درختان کاج مصنوعی بلند و تزیین شده مزین می شود. خیابان ها به شکل خیره کننده نورپردازی می شود و سمبل هایی مانند بابا نوئل، ماما نوئل و گوزن و ... به وفور مورد استفاده قرار می گیرد. یک جشن رسمی همراه با نورافشانی خیره کننده در مکانی خاص برگزار می شود و در سایر میادین شهر و آپارتمان ها و محلات، جشن های شبانه به مدت یک هفته برگزار می شود.

    عید نوروز از اعتقادات ترکمن هاست. اما زنگ و بوی عید ایرانی ها را ندارد. پختن سمنو از آداب ترکمن ها در این ایام است و جشنی رسمی که توسط ارگان های دولتی اجرا می شود. در خانواده ها نیز کم و بیش جشن های کوچکی همراه با سفره های رنگارنگ برپا می شود.

     عید قربان و عید فطر اصلی ترین اعیاد مردم است که ادارات دولتی و مدارس به مدت سه روز در این ایام تعطیل می باشند. در این ایام دوستان و خویشاوندان به دیدار همدیگر می روند و مورد پذیرایی قرار می گیرند. شیوه ی پذیرایی ترکمن ها در ایام عید و سایر میهمانی های خانوادگی به شیوه ی خاصی انجام می گیرد. سفره ی بزرگی در وسط اتاق پهن می شود و انواع خوراکی ها و نوشیدنی ها و میوه و تنقلات به همراه چای که در پیاله می نوشند، و غذای اصلی که معمولاً نوعی آبگوشت است، در سفره قرار می گیرد. میهمانان پذیرایی می شوند و در انتها با خواندن آیاتی از قرآن کریم توسط یکی از بزرگان مجلس و دعا، کنار می روند.